Với doanh nghiệp sản xuất có hàng xuất khẩu, một lô hàng bị giữ lại tại cửa khẩu để kiểm tra không chỉ gây chậm trễ giao hàng mà còn ảnh hưởng đến uy tín với đối tác quốc tế. Hiểu đúng về kiểm soát hải quan giúp doanh nghiệp chủ động phòng ngừa thay vì bị động xử lý sự cố.
Kiểm soát hải quan là gì?
Kiểm soát hải quan là tập hợp các biện pháp kiểm tra, giám sát của cơ quan hải quan đối với hàng hóa, phương tiện vận tải xuất nhập khẩu nhằm đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật về thuế, an ninh và chất lượng hàng hóa. Đối với doanh nghiệp sản xuất, đây là khâu bắt buộc trong chuỗi cung ứng xuất khẩu, ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian thông quan và chi phí logistics.
Các hình thức kiểm soát hải quan doanh nghiệp cần biết
- Kiểm tra hồ sơ: đối chiếu tờ khai hải quan, hóa đơn, hợp đồng thương mại, chứng từ xuất xứ với hàng hóa thực tế.
- Kiểm tra thực tế hàng hóa: mở container, đối chiếu số lượng, chủng loại, quy cách đóng gói với khai báo.
- Giám sát bằng công nghệ: soi chiếu container bằng máy X-quang, seal điện tử theo dõi hành trình vận chuyển.
- Kiểm tra sau thông quan: cơ quan hải quan có thể kiểm tra hồ sơ, sổ sách của doanh nghiệp sau khi hàng đã thông quan.
- Phân luồng tờ khai (xanh, vàng, đỏ): mức độ kiểm tra khác nhau dựa trên lịch sử tuân thủ của doanh nghiệp.
Những vấn đề doanh nghiệp thường gặp
- Hồ sơ khai báo không khớp với hàng hóa thực tế do sai sót trong quá trình đóng gói hoặc nhập liệu.
- Bị phân luồng đỏ thường xuyên do lịch sử tuân thủ chưa tốt, kéo dài thời gian thông quan.
- Thiếu quy trình kiểm soát nội bộ từ kho đến container, dẫn đến rủi ro hàng hóa bị chèn thêm vật phẩm trái phép mà doanh nghiệp không hay biết.
- Không cập nhật kịp thời các thay đổi về quy định hải quan giữa các thị trường xuất khẩu khác nhau.
Tiêu chuẩn liên quan
- CTPAT (Customs-Trade Partnership Against Terrorism): chương trình hợp tác an ninh chuỗi cung ứng với Hải quan Mỹ, giúp doanh nghiệp xuất khẩu sang Mỹ được ưu tiên thông quan nếu đáp ứng các tiêu chí về an ninh container, kiểm soát nhân sự và đối tác vận chuyển.
- ISO 28000: hệ thống quản lý an ninh chuỗi cung ứng, cung cấp khung kiểm soát rủi ro cho toàn bộ quá trình vận chuyển hàng hóa quốc tế, hỗ trợ doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro bị giữ hàng tại hải quan do vấn đề an ninh.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp nhỏ có cần quan tâm đến kiểm soát hải quan không?
Có. Ngay cả lô hàng nhỏ vẫn phải qua kiểm soát hải quan, và một lần bị phân luồng đỏ do hồ sơ thiếu chính xác có thể ảnh hưởng đến lịch sử tuân thủ cho các lô hàng sau.
Làm sao giảm rủi ro bị kiểm tra thực tế hàng hóa?
Duy trì hồ sơ khai báo chính xác, nhất quán qua nhiều lô hàng, và tham gia các chương trình như CTPAT giúp xây dựng uy tín tuân thủ, từ đó giảm tần suất bị phân luồng đỏ.
Kiểm soát hải quan khác gì với an ninh chuỗi cung ứng?
Kiểm soát hải quan là hoạt động của cơ quan nhà nước tại cửa khẩu, còn an ninh chuỗi cung ứng là trách nhiệm nội bộ của doanh nghiệp trong việc bảo vệ hàng hóa từ nhà máy đến cảng xuất — hai yếu tố này bổ trợ lẫn nhau để hàng hóa thông quan thuận lợi.
Kết luận
Kiểm soát hải quan là một mắt xích doanh nghiệp không thể bỏ qua khi tham gia chuỗi cung ứng xuất khẩu. Để giảm thiểu rủi ro liên quan đến nhân sự và vận hành trong nhà máy sản xuất hàng xuất khẩu, doanh nghiệp có thể tham khảo thêm bài toán nhân sự của doanh nghiệp sản xuất để có góc nhìn toàn diện hơn.
