Sáu mục tổng hợp về an toàn lao động và sức khỏe nghề nghiệp: thuật ngữ, quy trình, vấn đề thường gặp, chỉ số, vai trò theo mô hình doanh nghiệp và checklist. Bấm vào từng ô để lật và xem chi tiết.
Những khái niệm cần thống nhất để hiểu rủi ro, huấn luyện và sự cố.
Các thuật ngữ nền tảng về an toàn và sức khỏe
- An toàn lao động — các biện pháp bảo vệ tính mạng và sức khỏe người lao động khi làm việc
- Vệ sinh lao động — các biện pháp phòng ngừa yếu tố có hại trong môi trường làm việc
- Yếu tố nguy hiểm — yếu tố có thể gây tai nạn ngay lập tức, như máy móc, điện, làm việc trên cao
- Yếu tố có hại — yếu tố gây bệnh nghề nghiệp khi tiếp xúc lâu dài, như bụi, tiếng ồn, hóa chất
Cách nhận diện và đo mức độ rủi ro
- Nhận diện mối nguy — liệt kê các nguy cơ có thể gây hại trong từng công việc
- Đánh giá rủi ro — xác định khả năng xảy ra và mức độ hậu quả của mối nguy
- Biện pháp kiểm soát — loại bỏ, thay thế, kỹ thuật, hành chính, bảo hộ theo thứ tự ưu tiên
- Đo môi trường lao động — đo bụi, tiếng ồn, ánh sáng, nhiệt độ tại nơi làm việc
Các khái niệm về đào tạo và bảo hộ
- Huấn luyện an toàn — đào tạo về quy định và thao tác an toàn trước khi làm việc
- Trang bị bảo hộ cá nhân — thiết bị bảo vệ người lao động như mũ, giày, kính, găng tay
- Khám sức khỏe định kỳ — kiểm tra sức khỏe theo công việc có yếu tố nguy hại
Các khái niệm khi có tai nạn hoặc bệnh nghề nghiệp
- Tai nạn lao động — sự cố gây thương tích hoặc tử vong trong quá trình làm việc
- Bệnh nghề nghiệp — bệnh do tiếp xúc yếu tố có hại trong công việc
- Điều tra sự cố — xác định nguyên nhân gốc và biện pháp phòng ngừa lặp lại
Các nghiệp vụ lặp lại trong quản lý an toàn lao động. Mỗi quy trình nêu mục đích và các bước theo thứ tự.
Nhận diện và kiểm soát rủi ro theo công việc
Để làm gì: Phát hiện nguy cơ trước khi xảy ra tai nạn, và có biện pháp kiểm soát rõ ràng.
- Liệt kê công việc và khu vực: theo bộ phận
- Nhận diện mối nguy: theo từng bước công việc
- Đánh giá và xếp mức rủi ro: theo khả năng và hậu quả
- Lập và theo dõi biện pháp kiểm soát: có người phụ trách và thời hạn
Người lao động biết làm đúng trước khi vào việc
Để làm gì: Người lao động hiểu và thực hiện đúng quy định an toàn cho công việc của mình.
- Xác định nội dung theo công việc: theo mối nguy đã đánh giá
- Huấn luyện lý thuyết và thực hành: tại khu vực làm việc
- Kiểm tra kết quả: bằng bài kiểm tra hoặc quan sát thao tác
- Ghi nhận vào hồ sơ: có chữ ký người được huấn luyện
Từ khi xảy ra sự cố đến khi phòng ngừa lặp lại
Để làm gì: Cứu chữa kịp thời, tìm nguyên nhân gốc và ngăn sự cố lặp lại.
- Sơ cứu và báo cáo: ngay khi xảy ra, theo sơ đồ liên lạc
- Bảo vệ hiện trường: giữ nguyên trạng nếu có thể
- Điều tra nguyên nhân: gồm nguyên nhân trực tiếp và nguyên nhân gốc
- Thực hiện biện pháp và theo dõi: cập nhật quy trình và huấn luyện
Trang bị đúng và kiểm tra đúng
Để làm gì: Người lao động được trang bị đúng loại, đúng cỡ và sử dụng đúng cách.
- Xác định danh mục theo công việc: theo đánh giá rủi ro
- Cấp phát có ký nhận: ghi số lượng và ngày cấp
- Kiểm tra sử dụng: quan sát và nhắc nhở
- Thay thế khi hỏng hoặc hết hạn: theo quy định
Khó khăn xuất hiện ở từng đối tượng khi thực hiện an toàn lao động, gồm cả người lao động là khách hàng nội bộ.
Người lao động và tổ trưởng trực tiếp
- Không đeo bảo hộ vì khó chịu hoặc tiết kiệm thời gian
- Làm việc trên cao hoặc gần máy mà không kiểm tra trước
- Không báo ngay khi thấy thiết bị hỏng hoặc có nguy cơ
- Không biết cách sơ cứu cơ bản hoặc số liên hệ khẩn cấp
Quản đốc, trưởng bộ phận, người phụ trách an toàn
- Ưu tiên tiến độ nên bỏ qua kiểm tra an toàn
- Huấn luyện cho người mới làm qua loa hoặc không đầy đủ
- Sự cố nhỏ không được báo cáo nên không phát hiện nguy cơ lớn
- Biện pháp kiểm soát đã đề ra nhưng không có người theo dõi
Giám đốc, chủ doanh nghiệp
- Rủi ro pháp lý và bồi thường khi xảy ra tai nạn nghiêm trọng
- Chi phí an toàn bị cắt giảm khi cần ngân sách
- Không có số liệu tổng hợp để đánh giá xu hướng sự cố
- Trách nhiệm chưa được phân định rõ giữa các cấp
Người lao động được bảo vệ và cần thông tin rõ
- Không được huấn luyện đủ trước khi làm việc mới
- Bảo hộ được cấp không đúng cỡ hoặc hết hạn
- Báo nguy cơ nhưng không có phản hồi
- Không biết quyền lợi khi bị tai nạn hoặc mắc bệnh nghề nghiệp
Chỉ số đo chất lượng an toàn lao động theo bốn nhóm. Nhóm nào chưa có KPI đã kiểm chứng thì để trống.
Chi phí liên quan đến an toàn
- Chi phí bảo hộ và huấn luyện trên mỗi người lao động
- Chi phí bồi thường và xử lý sự cố trong kỳ
- Tỷ lệ chi phí an toàn trên tổng chi phí nhân công
Mức an tâm và tham gia của người lao động
- Tỷ lệ người lao động được huấn luyện đầy đủ
- Số ý kiến báo nguy cơ được xử lý đúng hạn
- Mức hài lòng về điều kiện làm việc qua khảo sát
Tuân thủ và phòng ngừa
- Tỷ lệ kiểm tra an toàn đạt yêu cầu
- Tỷ lệ đánh giá rủi ro được cập nhật đúng kỳ
- Số sự cố suýt xảy ra được báo cáo
- Tỷ lệ sự cố được điều tra và có biện pháp khắc phục
Năng lực và sức khỏe
Ai phụ trách an toàn lao động trong từng mô hình. Tên vị trí có thể khác nhau giữa các công ty.
Máy móc, hóa chất, tiếng ồn và làm việc theo ca
Nhiều máy móc, bụi và tiếng ồn; cần kiểm soát chặt tại chuyền.
- Quản đốc: chịu trách nhiệm an toàn trên chuyền
- Bộ phận an toàn lao động: đánh giá rủi ro, huấn luyện, điều tra sự cố
- Bộ phận y tế hoặc phụ trách sức khỏe: khám định kỳ và theo dõi bệnh nghề nghiệp
- Tổ trưởng: nhắc nhở và kiểm tra thao tác hằng ngày
Nhiều điểm, rủi ro thường ở bếp, kho và khu bảo trì
Rủi ro tập trung ở bếp, kho và khu bảo trì tại từng điểm.
- Trụ sở an toàn: đặt tiêu chuẩn và kiểm tra chéo
- Quản lý cửa hàng: phụ trách an toàn tại điểm
- Nhân viên phụ trách an toàn tại điểm: kiểm tra hằng ngày
- Bộ phận đào tạo: huấn luyện đồng bộ cho các điểm
Bếp, hóa chất vệ sinh và làm việc ca đêm
Bếp, hóa chất vệ sinh và làm việc ca đêm là các rủi ro chính.
- Quản lý vận hành: phụ trách an toàn toàn khách sạn
- Trưởng bộ phận kỹ thuật: kiểm tra thiết bị và điện
- Quản gia: quản lý hóa chất vệ sinh và bảo hộ
- Bếp trưởng: quản lý an toàn thực phẩm và thiết bị bếp
Xe nâng, bốc xếp và làm việc ngoài trời
Xe nâng, bốc xếp và làm việc ngoài trời là rủi ro chính.
- Quản lý kho: phụ trách an toàn kho
- Người vận hành xe nâng: có chứng chỉ và tuân thủ quy định
- Bộ phận an toàn: kiểm tra và điều tra sự cố
- Trưởng ca: nhắc nhở và kiểm tra thao tác
Làm việc trên cao, máy thi công, điện và đào đất
Làm việc trên cao, máy thi công, điện và đào đất là các rủi ro cao.
- Chỉ huy công trường: chịu trách nhiệm an toàn công trường
- Cán bộ an toàn công trường: kiểm tra hằng ngày và huấn luyện
- Đội trưởng: kiểm tra thao tác của tổ
- Y tế công trường: sơ cứu và theo dõi sức khỏe
Ít người, thường kiêm nhiệm an toàn
Thường một người kiêm nhiệm; cần danh mục rủi ro ngắn gọn và huấn luyện đơn giản.
- Chủ doanh nghiệp: chịu trách nhiệm cuối cùng về an toàn
- Người kiêm nhiệm an toàn: lập danh mục rủi ro và huấn luyện
- Tổ trưởng: nhắc nhở thao tác hằng ngày
Có bộ phận an toàn và mạng lưới an toàn viên
Có bộ phận an toàn và mạng lưới an toàn viên trong các tổ.
- Giám đốc: phê duyệt kế hoạch an toàn
- Bộ phận an toàn lao động: đánh giá rủi ro, huấn luyện, điều tra
- Trưởng bộ phận: chịu trách nhiệm trong khu vực
- An toàn viên tại tổ: kiểm tra và báo nguy cơ hằng ngày
Danh sách việc cần làm lặp lại. Có thể tick chọn và tải về để dùng.
Kiểm tra trước khi bắt đầu ca
Các hạng mục kiểm tra theo tuần
Các bước xử lý ban đầu
