Sáu mục tổng hợp về phòng cháy chữa cháy: thuật ngữ, quy trình, vấn đề thường gặp, chỉ số, vai trò theo mô hình doanh nghiệp và checklist. Bấm vào từng ô để lật và xem chi tiết.
Những khái niệm cần thống nhất để hiểu cách phòng ngừa, chữa cháy và thoát nạn.
Các thuật ngữ nền tảng về cháy và chữa cháy
- Tam giác cháy — ba yếu tố cần để cháy: nhiên liệu, oxy và nguồn nhiệt
- Phương tiện chữa cháy — bình chữa cháy, vòi, hệ thống sprinkler, báo cháy
- Lối thoát nạn — đường đi ra ngoài khi có cháy, phải thông thoáng
- Thẩm duyệt và nghiệm thu PCCC — thủ tục kiểm tra thiết kế và hệ thống PCCC trước khi đưa vào sử dụng
Các khái niệm về ngăn cháy từ đầu
- Nguồn nhiệt — điện, hàn cắt, hóa chất, bếp nấu có thể gây cháy
- Vật liệu dễ cháy — dầu, giấy, bụi, nhựa cần được quản lý vị trí và số lượng
- Kiểm tra điện định kỳ — kiểm tra đường dây, ổ cắm và tủ điện để phát hiện quá tải
Các khái niệm khi có cháy
- Diễn tập thoát nạn — thực hành thoát hiểm theo kế hoạch để mọi người quen đường đi
- Người phụ trách PCCC — người được giao nhiệm vụ theo dõi và xử lý sự cố cháy
- Sơ đồ thoát nạn — bản vẽ đường thoát, cửa thoát và điểm tập trung
Các khái niệm về pháp lý và hồ sơ
- Quy định PCCC hiện hành — pháp luật và văn bản hướng dẫn về PCCC áp dụng tại từng cơ sở
- Hồ sơ PCCC — giấy tờ thẩm duyệt, nghiệm thu và biên bản kiểm tra định kỳ
- Kiểm tra định kỳ — kiểm tra theo lịch để bảo đảm hệ thống còn hoạt động
Các nghiệp vụ lặp lại trong quản lý PCCC. Mỗi quy trình nêu mục đích và các bước theo thứ tự.
Phát hiện thiết bị hỏng và lối thoát bị chặn
Để làm gì: Phát hiện sớm thiết bị hỏng, lối thoát bị chặn và nguy cơ cháy.
- Lập lịch kiểm tra: theo tháng hoặc quý
- Kiểm tra phương tiện: bình chữa cháy, báo cháy, vòi, đèn chỉ dẫn
- Ghi biên bản và đánh giá: nêu hạng mục không đạt
- Khắc phục và kiểm tra lại: có người chịu trách nhiệm và thời hạn
Bảo đảm thiết bị luôn sẵn sàng
Để làm gì: Thiết bị chữa cháy luôn sẵn sàng khi cần, không hết hạn hoặc hỏng.
- Lập danh mục thiết bị và hạn: bình chữa cháy có ngày nạp và kiểm định
- Thuê đơn vị có đủ điều kiện: theo quy định
- Thực hiện bảo trì: ghi kết quả vào sổ
- Nhắc hạn trước khi hết: để có thời gian đặt lịch
Mọi người biết cách thoát khi có cháy
Để làm gì: Mọi người biết đường thoát và cách xử lý ban đầu khi có cháy.
- Xây dựng kịch bản: theo khu vực và ca làm việc
- Thông báo và thực hiện: diễn tập có quan sát
- Đánh giá kết quả: thời gian thoát, lỗi thường gặp
- Rút kinh nghiệm: cập nhật sơ đồ và hướng dẫn
Các bước từ phát hiện đến báo động
Để làm gì: Phát hiện và xử lý ban đầu, không để đám cháy lan rộng.
- Phát hiện và báo động: cho mọi người và đơn vị cứu hỏa
- Xử lý ban đầu: nếu an toàn, dùng phương tiện tại chỗ
- Thoát nạn: theo sơ đồ, không dùng thang máy
- Điểm tập trung và kiểm đếm: xác nhận đủ người
Khó khăn xuất hiện ở từng đối tượng khi quản lý PCCC, gồm cả nhân viên là khách hàng nội bộ.
Người lao động và nhân viên ca
- Để vật liệu dễ cháy gần thiết bị điện hoặc lối đi
- Không biết vị trí bình chữa cháy và cách dùng
- Chặn lối thoát bằng hàng hóa hoặc xe
- Không báo ngay khi thấy khói hoặc mùi lạ
Quản đốc, trưởng bộ phận, người phụ trách PCCC
- Kiểm tra PCCC làm hình thức, không ghi nhận hạng mục hỏng
- Diễn tập không được tổ chức hoặc không có đánh giá
- Thiết bị hết hạn nhưng chưa có kế hoạch thay thế
- Không cập nhật sơ đồ thoát nạn khi thay đổi bố trí
Giám đốc, chủ doanh nghiệp
- Rủi ro pháp lý và thiệt hại tài sản khi thiết bị không đạt
- Chi phí PCCC bị cắt khi cần ngân sách
- Không có hồ sơ đầy đủ khi cơ quan chức năng kiểm tra
- Trách nhiệm PCCC chưa được phân định rõ
Người làm việc và sinh hoạt trong cơ sở
- Không được hướng dẫn thoát nạn khi mới vào làm
- Không biết cách báo cháy và số điện thoại khẩn cấp
- Thấy thiết bị hỏng nhưng không biết báo cho ai
- Lối thoát bị chặn mà không ai xử lý
Chỉ số đo chất lượng PCCC theo bốn nhóm. Nhóm nào chưa có KPI đã kiểm chứng thì để trống.
Chi phí phòng ngừa và thiệt hại
- Chi phí bảo trì PCCC trên mỗi m² hoặc mỗi cơ sở
- Thiệt hại do cháy hoặc sự cố trong kỳ
- Chi phí thay thế thiết bị hết hạn
Mức an tâm và tham gia
- Tỷ lệ người lao động đã tham gia diễn tập
- Số ý kiến về lối thoát và thiết bị được xử lý đúng hạn
- Mức hài lòng về an toàn PCCC qua khảo sát
Tuân thủ và kiểm soát
- Tỷ lệ hạng mục kiểm tra đạt yêu cầu
- Tỷ lệ thiết bị còn hạn sử dụng
- Tỷ lệ diễn tập hoàn thành đúng kế hoạch
- Số lối thoát bị chặn được phát hiện trong kỳ
Năng lực người phụ trách PCCC
Ai phụ trách PCCC trong từng mô hình. Tên vị trí có thể khác nhau giữa các công ty.
Nguy cơ cháy từ điện, hàn và vật liệu dễ cháy
Nguy cơ cháy từ điện, hàn cắt và vật liệu dễ cháy là cao.
- Quản đốc: bảo đảm lối thoát và vật liệu tại chuyền
- Bộ phận bảo trì điện: kiểm tra tủ điện và đường dây
- Người phụ trách PCCC: theo dõi kiểm tra và diễn tập
- Bộ phận an toàn lao động: phối hợp kiểm tra và đánh giá
Nhiều điểm, cần chuẩn chung cho từng cửa hàng
Mỗi điểm cần chuẩn PCCC chung và kiểm tra định kỳ.
- Trụ sở PCCC: đặt chuẩn và kiểm tra chéo
- Quản lý cửa hàng: phụ trách PCCC tại điểm
- Nhân viên phụ trách PCCC tại điểm: kiểm tra hằng ngày
- Bộ phận đào tạo: tổ chức diễn tập đồng bộ
Nhiều khách ngủ qua đêm, bếp và thiết bị điện
Khách ngủ qua đêm và bếp nấu cần kế hoạch thoát nạn rõ ràng.
- Quản lý vận hành: phụ trách PCCC toàn cơ sở
- Trưởng bộ phận kỹ thuật: kiểm tra hệ thống báo cháy và điện
- Lễ tân và bảo vệ: hướng dẫn khách và báo động
- Bếp trưởng: kiểm soát bếp và thiết bị nấu
Kho lớn, xe nâng và hàng dễ cháy
Kho lớn và xe nâng là nguy cơ chính; cần bố trí lối thoát và phương tiện phù hợp.
- Quản lý kho: bảo đảm lối thoát và phương tiện chữa cháy
- Người vận hành xe nâng: kiểm tra trước ca và báo sự cố
- Bộ phận an toàn: kiểm tra và diễn tập
- Trưởng ca: điều hành khi có sự cố
Hàn cắt, vật liệu và kho tạm trên công trường
Hàn cắt và kho vật liệu tạm là nguy cơ chính trên công trường.
- Chỉ huy công trường: chịu trách nhiệm PCCC công trình
- Cán bộ an toàn công trường: kiểm tra hàn cắt và kho tạm
- Đội trưởng: bảo đảm lối thoát trong tổ
- Nhà thầu phụ: tuân thủ quy định PCCC của công trường
Ít người, thường không có người phụ trách riêng
Thường không có người chuyên trách; quan trọng là bình chữa cháy còn hạn và mọi người biết đường thoát.
- Chủ doanh nghiệp: chịu trách nhiệm cuối cùng về PCCC
- Người kiêm nhiệm: kiểm tra thiết bị và ghi sổ
- Mọi nhân viên: biết vị trí bình chữa cháy và lối thoát
Có bộ phận và phân chia trách nhiệm rõ
Có bộ phận và người phụ trách; cần kế hoạch diễn tập và hồ sơ đầy đủ.
- Giám đốc: phê duyệt kế hoạch PCCC
- Người phụ trách PCCC: kiểm tra, diễn tập và hồ sơ
- Trưởng bộ phận: bảo đảm lối thoát trong khu vực
- Đội PCCC cơ sở: gồm nhân viên được huấn luyện
Danh sách việc cần làm lặp lại. Có thể tick chọn và tải về để dùng.
Các hạng mục cần ghi nhận
Các việc cần làm trước diễn tập
Các bước khi phát hiện cháy
