Sáu mục tổng hợp về quản lý môi trường và phát triển bền vững: thuật ngữ, quy trình, vấn đề thường gặp, chỉ số, vai trò theo mô hình doanh nghiệp và checklist. Bấm vào từng ô để lật và xem chi tiết.
Những khái niệm cần thống nhất để hiểu tác động môi trường và cách quản lý.
Thuật ngữ nền tảng về môi trường và bền vững
- Quản lý môi trường — kiểm soát tác động của hoạt động doanh nghiệp đến môi trường
- Phát triển bền vững — phát triển đáp ứng nhu cầu hiện tại mà không làm tổn hại thế hệ sau
- Dấu chân carbon — tổng lượng khí nhà kính phát sinh từ hoạt động của doanh nghiệp
- Chất thải nguy hại — chất thải có đặc tính độc, dễ cháy, ăn mòn hoặc lây nhiễm, cần quản lý riêng
Các khái niệm về quản trị và báo cáo
- Hệ thống quản lý môi trường — bộ quy trình và trách nhiệm để kiểm soát tác động môi trường
- Báo cáo bền vững — báo cáo về tác động môi trường, xã hội và quản trị của doanh nghiệp
- Mục tiêu môi trường — kết quả cụ thể cần đạt, như giảm chất thải hoặc điện năng trong một kỳ
Các khái niệm về nước, năng lượng và chất thải
- Hiệu suất năng lượng — lượng năng lượng dùng cho một đơn vị sản phẩm hoặc dịch vụ
- Quản lý nước — theo dõi lượng nước sử dụng và xả thải
- Phân loại rác tại nguồn — tách rác theo loại ngay tại nơi phát sinh
Các khái niệm về giấy phép và tuân thủ
- Giấy phép môi trường — văn bản cho phép hoạt động và xả thải theo điều kiện nhất định
- Quan trắc môi trường — đo và ghi nhận chất lượng nước, khí, tiếng ồn theo định kỳ
- Đăng ký chủ nguồn thải — thủ tục khai báo chất thải theo quy định hiện hành
Các nghiệp vụ lặp lại trong quản lý môi trường. Mỗi quy trình nêu mục đích và các bước theo thứ tự.
Nhận diện tác động và ưu tiên kiểm soát
Để làm gì: Biết hoạt động nào gây tác động lớn nhất để ưu tiên kiểm soát.
- Liệt kê hoạt động và nguồn thải: theo khu vực và công đoạn
- Đánh giá mức tác động: theo khối lượng và mức độ nguy hại
- Xếp ưu tiên: chọn vài việc cần xử lý trước
- Lập kế hoạch kiểm soát: có người phụ trách và thời hạn
Từ phân loại đến chuyển giao
Để làm gì: Chất thải được phân loại, lưu giữ và chuyển giao đúng quy định.
- Phân loại tại nguồn: theo nhóm thông thường và nguy hại
- Lưu giữ tạm đúng quy cách: có nhãn và khu vực riêng
- Chuyển giao cho đơn vị có chức năng: có hợp đồng và chứng từ
- Ghi sổ theo dõi: khối lượng và ngày chuyển
Đo và ghi nhận định kỳ
Để làm gì: Có số liệu để chứng minh tuân thủ và phát hiện sớm vượt ngưỡng.
- Lập kế hoạch quan trắc: theo điểm và tần suất
- Thực hiện đo: bởi đơn vị có đủ điều kiện
- So sánh với quy chuẩn: ghi kết quả và xu hướng
- Xử lý khi vượt ngưỡng: điều tra nguyên nhân và khắc phục
Giảm tiêu hao năng lượng, nước và chất thải
Để làm gì: Giảm tiêu hao năng lượng, nước và chất thải mà vẫn giữ chất lượng.
- Đo mức tiêu hao hiện tại: làm mốc so sánh
- Tìm cơ hội cải thiện: thiết bị, quy trình, thói quen
- Thử nghiệm và đo lại: trước khi áp dụng rộng
- Nhân rộng và ghi nhận: cập nhật mục tiêu mới
Khó khăn xuất hiện ở từng đối tượng khi quản lý môi trường, gồm cả nhân viên là khách hàng nội bộ.
Công nhân và nhân viên vận hành
- Phân loại rác không đúng quy định
- Để thiết bị chạy không tải, lãng phí điện và nước
- Không biết chất thải nguy hại cần lưu giữ thế nào
- Đổ hóa chất hoặc dầu thải không đúng nơi
Quản đốc, trưởng bộ phận
- Mục tiêu môi trường chưa gắn với chỉ tiêu của bộ phận
- Chứng từ chuyển giao chất thải không đầy đủ
- Quan trắc làm theo hình thức, không ghi nhận vượt ngưỡng
- Không theo dõi tiêu hao năng lượng theo khu vực
Giám đốc, chủ doanh nghiệp
- Rủi ro bị xử phạt khi vi phạm quy định môi trường
- Chi phí xử lý chất thải tăng nhưng không được theo dõi
- Không có báo cáo bền vững cho khách hàng và đối tác yêu cầu
- Đầu tư cải thiện bị cắt vì không có số liệu chứng minh lợi ích
Người lao động trong khu vực có tác động môi trường
- Không được hướng dẫn phân loại rác và chất thải nguy hại
- Thấy rò rỉ hoặc mùi lạ nhưng không biết báo cho ai
- Không biết kết quả quan trắc và tác động đến sức khỏe
- Góp ý tiết kiệm nước và điện nhưng không được phản hồi
Chỉ số đo hiệu quả quản lý môi trường theo bốn nhóm. Nhóm nào chưa có KPI đã kiểm chứng thì để trống.
Chi phí môi trường
- Chi phí xử lý chất thải trên mỗi đơn vị sản phẩm
- Chi phí điện và nước trên mỗi đơn vị sản phẩm
- Khoản tiền phạt do vi phạm môi trường trong kỳ
Yêu cầu và phản ánh từ bên ngoài
- Số yêu cầu báo cáo môi trường từ khách hàng được đáp ứng đúng hạn
- Số phản ánh của cộng đồng về tác động môi trường
- Điểm đánh giá của đối tác về bền vững
Tuân thủ và kiểm soát
- Tỷ lệ chất thải được phân loại đúng
- Tỷ lệ kết quả quan trắc đạt quy chuẩn
- Tỷ lệ chứng từ chuyển giao chất thải đầy đủ
- Lượng điện và nước trên mỗi đơn vị sản phẩm
Năng lực người phụ trách môi trường
Ai phụ trách môi trường trong từng mô hình. Tên vị trí có thể khác nhau giữa các công ty.
Phát sinh nước thải, khí thải và chất thải công nghiệp
Phát sinh nước thải, khí thải và chất thải công nghiệp là tác động chính.
- Bộ phận môi trường: quản lý giấy phép, quan trắc và chứng từ
- Quản đốc: phân loại chất thải tại chuyền
- Bộ phận bảo trì: vận hành hệ thống xử lý và tiết kiệm năng lượng
- Kế toán: theo dõi chi phí xử lý
Nhiều điểm, rác và năng lượng phân tán
Rác và năng lượng phân tán nhiều điểm, cần chuẩn chung.
- Trụ sở môi trường: đặt chuẩn và báo cáo tổng hợp
- Quản lý cửa hàng: phân loại rác và tiết kiệm điện nước
- Thu mua chuỗi: ưu tiên nhà cung cấp có tiêu chuẩn bền vững
- Kế toán chuỗi: theo dõi chi phí theo điểm
Tiêu hao nước, điện, rác thực phẩm
Tiêu hao nước và điện lớn, phát sinh nhiều rác thực phẩm.
- Quản lý vận hành: đặt mục tiêu tiết kiệm
- Trưởng bộ phận kỹ thuật: quản lý điện, nước và thiết bị
- Bếp trưởng: giảm rác thực phẩm và hao hụt
- Quản gia: quản lý giặt là và hóa chất vệ sinh
Phát thải từ xe và kho
Phát thải từ xe vận tải và năng lượng của kho là tác động chính.
- Quản lý vận tải: theo dõi phát thải và nhiên liệu
- Quản lý kho: tiết kiệm điện và quản lý chất thải bao bì
- Bộ phận môi trường: theo dõi tuân thủ
- Mua hàng: chọn nhà vận tải có tiêu chuẩn
Bụi, tiếng ồn, chất thải xây dựng
Bụi, tiếng ồn và chất thải xây dựng là tác động chính tại công trường.
- Chỉ huy công trường: quản lý bụi và tiếng ồn
- Cán bộ môi trường công trường: quản lý chất thải và quan trắc
- Bộ phận hợp đồng: đưa yêu cầu môi trường vào hợp đồng thầu phụ
- Kế toán dự án: theo dõi chi phí xử lý
Tác động nhỏ nhưng vẫn cần tuân thủ
Tác động thường nhỏ, nhưng vẫn phải tuân thủ phân loại rác và chất thải nguy hại.
- Chủ doanh nghiệp: quyết định mục tiêu tiết kiệm
- Người kiêm nhiệm: phân loại rác và ghi sổ
- Kế toán kiêm nhiệm: theo dõi chi phí điện nước
Có bộ phận môi trường và mục tiêu rõ ràng
Có bộ phận môi trường và cần mục tiêu, báo cáo định kỳ.
- Giám đốc: phê duyệt mục tiêu môi trường
- Bộ phận môi trường: quản lý giấy phép, quan trắc, chứng từ
- Trưởng bộ phận: thực hiện chỉ tiêu trong khu vực
- Kế toán: theo dõi chi phí môi trường
Danh sách việc cần làm lặp lại. Có thể tick chọn và tải về để dùng.
Các việc cần làm mỗi ngày
Các việc trước khi đo
Các việc cần làm khi giao chất thải
