Có một luồng ý kiến không nhỏ hiện nay cho rằng: lòng biết ơn là thứ tích cực ảo – một dạng “self-help sến súa” dành cho những người yếu đuối, mơ mộng hoặc không dám đối mặt với thực tại. Nghe qua, thật ra không phải là không có lý.
Vì quả thật, nếu lòng biết ơn chỉ dừng lại ở lời nói sáo rỗng, status mạng xã hội, hoặc những câu văn mùi mẫn nhưng vô hồn – thì nó dễ bị xem là “trò tô màu cảm xúc”.
Thực hành lòng biết ơn thực dụng: “biết ơn” mà không sến, không tích cực ảo
Bạn từng nghe “hãy biết ơn” và thấy… khó chịu? Vì nó dễ bị hiểu thành kiểu lạc quan gượng ép, nói điều hay nhưng không giải quyết vấn đề. Thực ra, có một cách tiếp cận rất hợp với người bận rộn, thực tế và làm việc theo KPI: lòng biết ơn thực dụng.
Đây là kiểu biết ơn không mơ mộng, không “tự an ủi cho qua”, mà là một phương pháp giúp bạn nhìn rõ nguồn lực, giảm nhiễu cảm xúc, và ra quyết định tốt hơn.
Lòng biết ơn thực dụng là gì?
Lòng biết ơn thực dụng là việc bạn ghi nhận điều tốt đang có (từ người khác, từ hệ thống, từ chính mình) theo cách cụ thể – đo được – chuyển hóa thành hành động.
Không phải “cảm ơn cuộc đời vì…”, mà là:
- “Nhờ A, mình tiết kiệm được 2 giờ/tuần.”
- “Nhờ đồng đội B hỗ trợ, dự án tránh được rủi ro X.”
- “Nhờ mình giữ kỷ luật ngủ sớm 3 ngày, hiệu suất tăng rõ.”
Điểm mấu chốt: biết ơn không dừng ở cảm xúc, mà dẫn tới hành vi và cải thiện thực tế.
Vì sao nên thực hành lòng biết ơn theo kiểu thực dụng?
1) Giảm stress và bớt “quá tải tâm trí”
Khi bạn chỉ nhìn vào thiếu sót, não bộ tự động coi mọi thứ là nguy cơ. Biết ơn đúng cách giúp bạn nhận ra: mình đang có những “tài sản” nào để xử lý vấn đề. Từ đó giảm căng thẳng và tăng cảm giác kiểm soát.
2) Tăng hiệu suất vì bạn thấy rõ “đòn bẩy”
Người thực dụng không cần câu chữ bay bổng. Họ cần cái gì giúp làm việc tốt hơn. Biết ơn thực dụng giống như công cụ “review hệ thống”: cái gì đang hoạt động tốt thì giữ – nhân rộng – tối ưu.
3) Giảm tiêu cực trong giao tiếp và quản trị
Khi biết ơn được diễn đạt cụ thể, mối quan hệ bớt công kích, bớt phòng thủ. Nhân sự, IT, quản lý… đều hợp kiểu này vì nó rõ ràng và tạo sự tôn trọng thực tế.
4) Chống “kiệt sức âm thầm”
Kiệt sức không chỉ vì quá nhiều việc, mà vì cảm giác “mình làm mãi mà chẳng có gì tốt”. Biết ơn thực dụng giúp bạn nhìn thấy tiến triển thật, dù nhỏ.
Lòng biết ơn thực dụng khác gì “tích cực ảo”?
| Tiêu chí | Tích cực ảo | Biết ơn thực dụng |
|---|---|---|
| Mục tiêu | Trấn an cảm xúc | Nhìn rõ nguồn lực & cải thiện hành vi |
| Ngôn ngữ | Chung chung, sáo | Cụ thể, gắn sự kiện |
| Tác dụng | Dễ gây ức chế (vì phủ nhận vấn đề) | Tạo hành động (vì không né vấn đề) |
| Khi gặp khó | “Nghĩ tích cực lên” | “Cái gì vẫn đang chạy tốt? Mình dùng nó thế nào?” |
Biết ơn thực dụng không phủ nhận khó khăn. Nó chỉ giúp bạn không bị khó khăn “nuốt” hết góc nhìn.
7 cách thực hành lòng biết ơn thực dụng (dễ duy trì)
1) Công thức 3 dòng mỗi ngày (3 phút)
Mỗi tối viết:
- Một điều tốt cụ thể hôm nay (sự kiện, không phải cảm giác)
- Ai/điều gì góp phần tạo ra điều đó
- Ngày mai mình sẽ làm gì để tiếp tục/đền đáp/nhân rộng
Ví dụ:
- “Hôm nay chốt xong báo cáo trước 4h.”
- “Nhờ teammate gửi dữ liệu đúng hạn + mình khóa 2 giờ deep work.”
- “Mai mình gửi lời cảm ơn + đề xuất chuẩn hóa template để lần sau nhanh hơn.”
2) Biết ơn theo “ROI”: Điều này giúp mình tiết kiệm gì?
Đặt câu hỏi:
- Nó giúp tiết kiệm thời gian bao nhiêu?
- Giảm lỗi gì?
- Giảm stress thế nào?
- Tăng chất lượng ra sao?
Bạn đang biến biết ơn thành tư duy tối ưu hệ thống.
3) Khen đúng hành vi, không khen chung chung
Thay vì “cảm ơn anh nhiều”, hãy nói:
- “Cảm ơn anh đã phản hồi trước 10h, nhờ vậy em kịp chốt với khách.”
Khen cụ thể = người nghe biết điều gì cần lặp lại.
Tham khảo thêm khảo sát về những điều người làm HR hay biết ơn
4) “Biết ơn bản thân” theo kiểu trưởng thành
Không phải tự tâng bốc. Chỉ cần ghi nhận:
- “Mình đã làm đúng một việc khó: dừng lại khi nóng, không gửi email vội.”
- “Mình đã giữ ranh giới: không ôm thêm việc.”
Đây là cách tăng tự tin dựa trên bằng chứng.
5) Biết ơn điều “bình thường nhưng quý”
Nhiều thứ chỉ thấy quý khi mất:
- sức khỏe ổn
- gia đình yên
- đồng nghiệp không drama
- hệ thống chạy ổn
Mỗi ngày chọn 1 điều “đang chạy” để ghi nhận.
6) Thực hành “cảm ơn 1 người/tuần” (2 phút)
Mỗi tuần nhắn 1 tin:
- 1 câu cảm ơn
- 1 hành vi cụ thể
- 1 tác động cụ thể
Giữ tần suất thấp để chất lượng cao, không sến.
7) “Retro biết ơn” sau dự án
Sau khi xong việc:
quy trình nào nên giữ?
=> Biết ơn trở thành bài học vận hành.
điều gì đã giúp dự án trôi?
ai đã gánh phần khó?
Vậy nên, nếu bạn thấy lòng biết ơn là sến, hãy .. cảm ơn theo kiểu ít sến nhất.
Tham khảo thêm Thư viện Nhân sự
